مطالب آموزشی - موضوع : حِلالِ عطرسازی - بخش دوم .
«حلال عطرسازی فراتر از اتانول: اصول فرمولاسیون پیشرفته»
1- مقدمه: حلال فقط اتانول نیست.
در فرمولاسیون حرفه ای عطر، حلال عطرسازی صرفاً نقش یک رقیقکننده را ایفا نمیکند، بلکه بهعنوان یک بستر فیزیکوشیمیایی مهندسیشده عمل میکند که با تنظیم پارامترهایی نظیر فشار بخار، قطبیت، ضریب حلالیت و برهم کنشهای بین مولکولی، بر سرعت تبخیر، پخش بو، مقاومت فرمول در برابر اکسیداسیون و همچنین سازگاری ساختاری مولکولهای معطر اثرگذار است.
این حلال معمولاً از اجزای زیر تشکیل میشود:
اتانول دناتوره بهداشتی (بهعنوان فاز اصلی)
آب دیونیزه
دیپروپیلن گلایکول (DPG) یا سایر کوسالونتها
روغن جوجوبا یا امولینتها (در برخی فرمولها)
فیکساتیو مانند عنبراکساید - تونالید - سالیسیلات بنزیل
سورفکتانت مانند پلی سوربات 20 - کرچک هیدروژنه 40 ( در صورت نیاز )
آنتیاکسیدان مانند توکوفرول - بوتیل هیدروکسی تولوئن
جاذب یا پایدارکننده UV
افزودنیهای اصلاحکننده پایداری
طراحی این سیستم باید بر اساس درصد اسانس، ماهیت مواد معطر و هدف محصول انجام شود.
2- تفاوت حلال در سطوح غلظتی مختلف :
یکی از خطاهای رایج در بین فرمولاتورها، استفاده از یک نسخه ثابت حلال برای همه خلوصهاست.
غلظتهای رایج: بادی اسپلش - ادوتویلت - ادوپرفیوم - پرفیوم
هرچه درصد اسانس افزایش یابد: 👇🏻
نسبت اتانول تغییر میکند
نسبت آب دیونیزه تنظیم میشود
میزان کوسالونتها تنظیم میشود
رفتار انحلالی سیستم متفاوت میشود
⚠️ حلال طراحیشده برای پرفیوم ( با ۳۰٪ اسانس ) اگر بدون اصلاح در ادوتویلت ( با ۱۵٪ اسانس ) استفاده شود، میتواند باعث 👈 : کدورت - فازشکنی - کاهش پایداری - ایجاد بوی نامطلوب در طول زمان شود .
3- نقش pH و اسیدیته مواد معطر : 👇🏻
یکی از موضوعات کمتر توجهشده در شرکتهای دوپ مبتدی، اثر pH و اسیدیته مواد معطر است .
برخی اسانسها: اسیدیتر هستند - قطبیت متفاوت دارند - آبپذیری محدودتری دارند - در این موارد افزایش نامناسب آب میتواند تعادل فازی را برهم بزند.
نکته مهم:
پایداری عطر فقط تابع درصد اتانول نیست؛ بلکه نتیجه تعادل بین: قطبیت سیستم - قدرت حلالیت - ساختار مولکولی مواد معطر - نسبت فاز آبی به الکلی است .
4- چرا آب دیونیزه را در دمای ۵+ درجه اضافه میکنیم؟
این بخش یکی از نکات کلیدی در فرمول است.
در دمای حدود ۵ درجه سانتیگراد:👇🏻
انحلالپذیری کاهش مییابد
سیستم به خطاهای دوزینگ حساستر میشود
ناپایداری سریعتر خود را نشان میدهد.
به همین دلیل آب دیونیزه باید: تدریجی ، کنترلشده و بهصورت قطرهچکانی اضافه شود .
مزیت این روش چیست؟
اگر تنها چند قطره آب بیش از حد مجاز اضافه شود: تغییر رنگ ، ایجاد کدورت یا شروع لوشینگ بلافاصله قابل مشاهده است.
اما در دمای آزمایشگاه (۲۰ تا ۲۵ درجه): به دلیل افزایش انحلالپذیری، خطا ممکن است پنهان بماند و بعداً با نوسانات دمایی باعث: شیریشدن ، دوغی شدن ، تهنشینی یا ایجاد بوی تخریبی شود .
5- جمعبندی
طراحی حلال در عطرسازی یک فرآیند ساده رقیقسازی نیست. این فرآیند شامل:
شناخت رفتار ترمودینامیکی سیستم اتانول و آب ، درک تعادل فازی ، تحلیل قطبیت مواد آروماتیک ، کنترل دقیق دما و دوزینگ مرحلهای است .
یک فرمولاتور حرفهای قبل از تولید انبوه باید:
تست سرد انجام دهد
تست چرخه دمایی اجرا کند
رفتار محصول را در شرایط مختلف بررسی کند.
ادامه دارد ...