استفاده از «ایزو ای سوپر» در صنعت عطر

استفاده از «ایزو ای سوپر» در صنعت عطر

توسط : مدیر سایت آخرین به روز رسانی : 2 سال پیش
اشتراک گذاری :

در این مقاله خواهید خواند :ایزو ای سوپرتاریخچه ایزو ای سوپررایحۀ ایزو ای سوپرهالستون وومن 1975پیروزی بزرگ ایزو ای سوپر«آکورد بغلم کن» یا «آکورد گروجسمن»عطر شیسیدو فمینیت دو بوآآربورون یا ایزو ای سوپر پلاسماده‌ای جدید به نام جورجی‌وود

ایزو ای سوپر

ایزو ای سوپر در میان دیگر مواد مصنوعی مورد استفاده در عطرسازی کمی متفاوت جلوه می‌کند. این جزء مرموز مایۀ شایعات و افسانه‌های بسیاری شده است: بنا به گفته‌ها، این ماده به نوعی خواص فرومونی دارد که موجب ایجاد جذابیتی بی حد برای جنس مخالف، بهسازی رایحه منحصربه‌فرد بدن و بهبود ویژگی‌های زیبایی‌شناختی سایر رایحه‌ها می‌شود. بیایید توهم را برطرف کنیم.

تاریخچه ایزو ای سوپر

تاریخچه ایزو ای سوپر از دهه 1960 آغاز شد. دانشمندان زیادی در سراسر جهان به بررسی شیمی مواد معطر مشغول بودند و ترکیباتی با ساختار شبه-یونونی (موادی که رایحه بنفشه را ایجاد می‌کنند) کشف کردند.

در سال 1973 جان ب. هال و جیمز ام. ساندرز از شرکت بین‌المللی Flavors & Fragrances آمریکا (IFF)، ترکیب شیمیائی جدیدی کشف کردند. آنها این ماده را به ثبت رساندند و نام آن را «ایزو سایکلمون ای» گذاشتند. اندکی بعدتر، آنها روش ساخت ماده را بهبود دادند وبه نسخه‌ای «پالایش شده»‌ دست یافتند: ایزو ای سوپر. در امتیازنامه که در اینترنت به سادگی پیدا می‌شود، طرح دست نوشته‌ای از فرمول ساختاری این ماده دیده می‌شود که ظاهرا توسط یکی از مخترعان ترسیم شده است.

فرمول ساختاری ایزو ای سوپر
 

رایحۀ ایزو ای سوپر

ایزو ای سوپر رایحۀ دلپذیر متمایزی دارد [رایحه خشک، چوبی و سرو-مانند، با مشخصه‌هایی از عنبر، وتیور و پاچولی (نعناع هندی) و ته مایه فنولی]. در عین حال به طرز شگفت‌آوری شفاف و خنثی و عاری از احساس سنگینی معمول مواد چوبی طبیعی است. گرچه رایحۀ ایزو ای سوپر چندان تند نیست، اما غنی و چندسویه است و هرگز آزاردهنده نیست. به ندرت ممکن است کسی پیدا شود که آن را ناخوشایند یا آزاردهنده بداند.

مسیر طی‌شده از ظرف آزمایشگاهی تا شیشه عطر ظریف نهایی، آن‌طور که اغلب برای محصولات جدید عطرسازی رخ می‌دهد، سرراست و ساده نبود. ایزو ای سوپر در ابتدا تنها در خوش‌بوکننده‌های کاربردی در محصولات خانگی و بیشتر در فرمولاسیون‌های چوبی استفاده شد.

هالستون وومن 1975

"هالستون وومن 1975" نخستین عطری در نظر گرفته می‌شود که به معنای واقعی حاوی ایزو ای سوپر بود. این عطر نسبت به استانداردهای مدرن دارای مقداری ناچیز ایزو ای سوپر بود. از این گذشته، هالستون وومن نخستین کار چشمگیر کارلوس بنایم نیز بود. با پرشی به جلو در زمان، گزا شون، عطرساز آینده، در آن هنگام 5 سال داشته است.

هالستون وومن 1975

پیروزی بزرگ ایزو ای سوپر

پیروزی بزرگ ایزو ای سوپر در سال 1988، زمان عرضه عطر فارنهایت کریستین دیور، روی داد. ژان لوئیز سوزاک با راهنمایی موریس راجر که رئیس وقت عطرهای کریستین دیور بود، عطر مردانه شگفت‌انگیز و پیشتازی را خلق کرد. فارنهایت شکلی تازه به جهان عطر بخشید و گونه‌های هنری متعدد و درخور ستایش بسیاری پدید آورد.

«آکورد بغلم کن» یا «آکورد گروجسمن»

یکی از ویژگی‌های خاص ساختاری آن این بود که مقدار زیادی ایزو ای سوپر (حدود 25%) در خود داشت. این یکی از نخستین موارد «اوردوز» با ایزو ای سوپر و نخستین اقدام به ساخت عطری بر پایه ایزو ای سوپر به عنوان جزء سازنده اصلی فعال محسوب می‌شد.

دیور

موفقیت فارنهایت عطرسازان را ترغیب به آزمودن ایزو ای سوپر کرد. روشن شد که این ماده با کیفیت نه تنها در ترکیبات چوب و عنبر، بلکه در ژانرهای دیگر هم بی‌نقص ظاهر می‌شود. برای مثال، دو سال بعد در سال 1990، سوفیا گروجسمن عطر لانکوم ترزور را پدید آورد. این عطر دارای 18% ایزو ای سوپر همراه با مقدار فراوانی گالاکسولید، هدیون و آلفا-متیل یونون است.

لانکوم نیز قبلا در سال 1952 عطری با نام ترزور تولید کرده بود. استفاده از نامی قدیمی برای محصول جدید در آخرین لحظات تصویب شد. خود سوفیا گروجسمن نام کابردی «بغلم کن» را به آن داده بود. به همین دلیل است که ترکیب هماهنگ (آکورد) ایزو ای سوپر/گالاکسولید/هدیون/آلفا-متیل یونون را اغلب «آکورد بغلم کن» یا «آکورد گروجسمن» می‌گویند. این ترکیب چنان بی‌نقص از کار در آمد که تبدیل به پایه عطرهای متعددی با رایحه گل در آن زمان شد.

لانکوم

عطر شیسیدو فمینیت دو بوآ

مثال دیگری از یک عطر شگفت‌انگیز بر پایه غلظت بالای ایزو ای سوپر (حدود 43%) عطر شیسیدو فمینیت دو بوآ است. این عطر را در سال 1992 پیر بوردون و کریستوفر شلدریک عرضه کردند. پیش از آن، فرمولاسیون‌های دارای رایحه چوب معمولا در قلمرو مردانه جای می‌گرفتند، اما فمینیت دو بوآ عطرهای چوبی و شرقی را یکی از مُدهای جدید زنانه اعلام کرد.

رایحه

در این مورد، پایه چوب و سرو به طور استادانه‌ای با رایحه میوه خشک و گل پیراسته شده بود. اندکی بعد کریستوفر شلدریک این ایده را بسط داد و عطرهای متعددی را برای خط تولید سرج لوتنس (عطرهای بوآ دی ویولته، بوآ ات فروتس، بوآ ات ماسک، آن بوآ سپیا و آن بوآ وانیل) را پدید آورد  سال 1994، پیر بوردون از ترکیبی مشابه برای عطر دولچه ویتای کریستین دیور استفاده کرد. 

با گذشت زمان، دانشمندان روش‌های قابل‌قبول متعددی را برای ساخت ایزو ای سوپر ایجاد کردند و این ماده تقریباً در انبار همه تولیدکنندگان مواد شیمیایی معطر تحت نام‌های مختلف ظاهر شد: ایزوسایکلمون ای، آمبرفلور، اوربیتون، آنتامبر، اتانون پاچولی، آمبرالوکس و غیره. از منظر علم شیمی، ایزو ای سوپر ترکیب تک‌جزیی نیست، بلکه مخلوط ایزومری بسیار پیچیده‌ای است. بسته به روش سنتز و شرایط واکنش‌های شیمیائی، محصول دارای محتوای ایزومری و ترکیب ناخالصی منحصر به فردی خواهد بود. در نتیجه، هر نام تجاری رایحه و اختلاف جزئی (نوآنس) مخصوص به خود را خواهد داشت. به معنای دقیق کلمه، فقط محصول تولیدی IFF را می‌توان ایزو ای سوپر خواند.

تولید کل ایزو ای سوپر بسیار زیاد است (در حدود 3000 تن در سال) که موجب می‌شود ماده سازنده چندان گرانی نباشد. داشتن قیمتی معقول (حدود گرمی 9 سنت)، خواص آروماتیک بی‌نظیر، سازگاری بالا با دیگر مواد – همه این ویژگی‌ها ایزو ای سوپر را به یکی از مواد سازنده بسیار محبوب و فراگیر در عطرسازی تبدیل می‌کند. رایحۀ این ماده تفاوت عظیمی را در دنیای عطرسازی نوین ایجاد کرده و سمت و سوی حرکت آن را تغییر داده است.

شیشه عطر

آربورون یا ایزو ای سوپر پلاس

رویداد شاخص دیگری در دهه 1990 برای ایزو ای سوپر رخ داد. شیمیدان‌های ژیوودا در نتیجه یک تحقیق کروماتوگرافی معمول دریافتند که ماده‌ای که فرمول ساختمانی آن در امتیازنامه ذکر شده تقریباً اصلا بوئی ندارد (آستانه رایحه ng/l 500). ماده‌ای که بوی مخلوط را تعیین می‌کند محصولی جنبی است که تنها 5% از محتوای ایزو ای سوپر تجاری را تشکیل می‌دهد. این ماده را آربورون یا ایزو ای سوپر پلاس نام‌گذاری کردند که بوی آن 100،000 بار قوی‌تر است (آستانه رایحه فقط ng/l 005/0) و این 5% جزئی سهم اصلی را در بوی ایزو ای سوپر دارد.

ده سال بعد دانشمندان روشن کردند که بوی آربورون را عمدتاً ایزومر (+)- (1R,2R,8aS) آن ایجاد می‌کند. علیرغم ویژگی‌های بویایی برجسته آن، هنوز روشی برای تولید آربورون راسمیک در مقیاس صنعتی وجود ندارد. بهترین گزینه موجود در حال حاضر مخلوطی از ایزومرها با غلظت دو یا سه برابر (یعنی حدود 10%) نسبت به ایزو ای سوپر «کلاسیک» است. 

شیره درخت

ماده‌ای جدید به نام جورجی‌وود

ژیوودا در اواخر دهه 90 روشی جایگزین - ساخت ماده‌ای جدید به نام جورجی‌وود - را پیشنهاد کرد. این ترکیب بویی کاملا مشابه آربورون دارد، اما شدت آن اندکی کمتر است (آستانه بویایی ng/l 03/0). انانتیومر (-)-(1R,2S) سهم بیشتری دارد (175 بار قوی‌تر است، آستانه بویائی متناظر آنها ng/l 02/0 و 5/3 است). امروزه جورجی‌وود ماده‌ای انحصاری است که تنها عطرسازان ژیوودا به آن دسترسی دارند. در بسیاری از عطرها می‌توان آن را پیدا کرد، برای مثال عطرهای پریسیلا پریسلی گلدن مومنتس (5%)، دی کی ان وای بی دلیشس مردانه (3/2 %)، دیور هایر (9/1 %)، نینا ریچی لاو این پاریس (8/1 %) و باربری بریت (8/1 %).

شیمیدان‌های IFF، در جستجوی مشابهی قطبی‌تر برای ایزو ای سوپر که تجزیه‌پذیر زیستی و با حلالیت بیشتر باشد، ترکیب مشابه دیگری با ایزو ای سوپر، یعنی ایزو گاما را کشف کردند. بسیاری از مردم رایحۀ ایزو گاما را حتی جالب‌تر و چند وجهی‌تر ادراک می‌کردند. محصول حاوی 18% ایزو گاما تا مدتی انحصاری بود، اما اکنون محصولات تجاری متعددی وجود دارند که حاوی میزان بالایی از آن هستند.

فرمول ماده‌ای جدید به نام جورجی‌وود

غلظت عطر

ایزو ای سوپر تقریبا جایگاه خود را در همه گونه‌های عطر پیدا است، اما بیشترین غلظت آن را هنوز می‌توان در عطرهای مردانه متعددی که رایحه چوبی دارند، پیدا کرد: 48% در ابرکرومبی اند فیچ فیرس، 55% در عطر تق هرمس. در موارد زیادی، غلظت بالای ایزو ای سوپر با وتیور همراه می‌شود: 45% در عطر لالیک انکر نویر و 48% در عطر کنزو ایر. همین طور اغلب در تک رایحه‌های عودی هم دیده می‌شود: عطر کام دی گارکونس اینسنس جیسالمر (51%) و عطر کام دی گارکونس اینسنس کیوتو (55%). حتی گاهی در عطرهای دارای رایحه گل میزان آن به طرز شگفت‌آوری زیاد است: در عطر پرلز د لالیک تا 80% می‌رسد. تصور می‌کنم این ارقام به صورتی قانع‌کننده نشان می‌دهند که افزودن «یک پرده» ایزو ای سوپر به دیگر عطرها واقعا بی‌معناست. احتمال آن زیاد است که عطر محبوب شما همین حالا هم غلظت بالایی از آن داشته باشد.

خط تولید عطر اسنتریک مولکولز

اوج حقیقی کار در سال 2006 فرارسید. گزا شون خط تولید عطر شخصی خود اسنتریک مولکولز را راه‌اندازی کرد. ادعا می‌‌شود که عطر "مولکول 01" محلول الکلی تک‌جزیی از ایزو ای سوپر است. یعنی غلظت آن در "مولکول 01"، 100% است که این بالاترین رکورد تاکنون محسوب می‌شود. به گفته گزا، او با ایده عطری که فقط بر پایه همین یک جزء است به دیزل مراجعه کرد، اما به تصور آن‌ها این کار بیش از حد غریب بود. لازم به ذکر است این اولین بار نیست که یک ماده شیمیایی معطر منفرد به عنوان ترکیب عطری معرفی می‌شود. هلمت لنگ، در سال 2001، عطر ول‌ویونا را برپایه فقط یک جزء سازنده ارائه کرد: "ولویون"، نوعی مشک مصنوعی. گزا شون در مصاحبه‌ها و مقاله‌های خود چندین بار خاطرنشان کرده است که او برای عطر خود از ایزو ای سوپر معمول استفاده نکرده، بلکه ماده‌ای غنی از ایزو گاما را به کار برده است.

در سال 2015، برند "نومن‌کلیچر" کل یک خط تولید عطر را بر اساس اوردوزی از مواد سنتزی محبوب متعدد به راه‌ انداخت – پرتره‌هایی از مواد که به عبارتی می‌توان گفت اندکی پررنگ و ویرایش شده‌اند تا بتوانند نقاط قوت و وجوه بویایی متفاوتی را نشان دهند. عطر "اُرب- آیتال" از برند "نومن‌کلیچر"، که از اوربیتون آمده است، ماده‌ای مشابه ایزو ای سوپر است که توسط "تاکاساگو" تولید شده است. این ماده حدود 75% از ماده سازنده اصلی را در بر دارد.

نویسنده : Matvey Yudov
ترجمه : عطرافشان

نظرات کاربران (2 نظر)
سلام و عرض ادب مدیر جان
از بسیاری از دوستانم شنیدم که با اسپری کردن سوپر ای زیرو روی محلی که عطر اسپری شده چقدر در پخشش تغییری ایجاد میکنه و ایا واقعا تفاوت چشم گیری ایجاد میکنه ؟ ایا تستی داشتین از این مقوله؟ خیلی کنجکاوم بدونم ایا واقعا عملی هست یا نه . دوستم روی لانویت امتحان کرده بود و میگفت شدیدا راضی بوده . (ای زیرو به صورت اسپری جداگانش در خارج هست امازونم داره ولی از عطرای خالصشم مثل مولکول 01 یاد کردن )
03 دی 1399 پاسخ تشکر
پاسخ مدیر : سلام عرض ادب امیر عزیز
بنده در این رابطه چیزی نشنیدم ، تنها مقالات مربوط به استفاده از ایزو ای سوپر در بسیاری از عطر ها مثل فارنهایت بوده است
ممنونم مدیرجان از پاسخگوییتون
انشالله در اولین زمان ممکن تست میکنم و اگر نتیجه ای داشته باشه در دسترس میذارم . نت های مولکول 01 رو هم که نگاه کردم همگی ایزو ای سوپر ذکر شدند و گویا این ترکیب بوی پوست تازه و فرش رو میده و روی رایحه عطر دوم تاثیری نمیذاره و فقط پرفورمنسشو زیاد میکنه .
03 دی 1399 پاسخ تشکر
پاسخ مدیر : انشالله . اگر تاثیر داشت می‌توانید در همین قسمت نظرات بیان کنید، تشکر از شما

مقاله ی ارزشمند دیگری از سرکار خانم احمدلو
زنده باد
روایح اینتنس ، اوپیوم و رافائل ژکساف ( فقط نسخه ی جیبی تولید شده ) را پسندیدم هرچند همگی را تهیه کردم چون علاقمند به تعقیب برندهای ایرانی ام .
به امید موفقیت همه ی برندهای ایرانی
و همه گیری ی عطر بین ایرانیان پرفرهنگ
Nas
1400/06/07
سلام. وقت بخیر.
مینیاتوری ها هم بچ کد جعبه دارند.
آیا روو خود شیشه هم باید این بچ کده باشه؟
این قضیه واسه سمپل ها به چه صورته؟
پاسخ مدیر : سلام عرض ادب و احترام
تا جایی که اطلاع داریم و دیده شده ،سمپل و مینیاتوری ها نیز بچکد دارند
ali
1400/05/27
ممنون مقاله بسیار آموزنده ای بود.
متاسفانه امروزه در سطح کشور اسانس فروش های مترویی ،چندلیتری مایع بی رنگ هم کناردستشون گذاشتن و به اسم فیکساتیو میفروشند و جالبش اینجاست یه جوری نسخه میپیچند که هرکی ندونه فکر میکنه عطارهای سرشناس دنیای عطر شاگرد این اساتید بودن😁 ،به مشتری میگن بیا مثلا بیست گرم اونتوس بخر تا بهت پنجاه میل فیکساتیو جایزه بدم و ببر ترکیب کن که دیگه میشه ادوپرفیوم اونتوس و با اورجینال مو نمیزنه و خوده کرید هم همینکارو میکنه ، حقیقتا خیلیام که تازه به عطربازی علاقه مند شدن کنجکاو شده و اسانس و اون مایعی که به اسم فیکساتبو عرضه میشه را میخرن، عزیزانی در جریان باشید اسانس هایی که در سطح کشور عرضه میشه رقیق نشده و یا با درصد کمی روغن بی بو به جهت سود بیشتر ترکیب شده اند و این مدل اسانس حتی اگه فرض کنیم از منبع مطمعنی تهیه شده بازم به این شکل بسیار بسیار بسیار خطرناک بخصوص برای سیستم تنفسی و بویایی بسیار مضره ، در ثانی اون مایع بی رنگ و بی بو که به اسم فیکساتیو میفروشن( به احتمال زیاد اب دی یونایزدِ)حتی اگه فیکساتیو باشه اینطور نیست که بگیم اسانس را باهاش رقیق کنیم و میشه ادوپرفیوم یا تویلت، پروسه ترکیب اتانول، اب دی یونایزد و استابلایز یاهمون فیکساتیوهای تثبیت کننده و... لازم داره که هرکدام درصد مشخصی در ترکیب دارند.
دوستانه پیشنهاد میگنم اصلا وابدا سمت اسانس های گرمی نرید.
خوب است که گرانترین عطر دنیا در آسیا و توسط اصغر آقا تولید شده !
این خبر جدای از ارزش عطر ارزشمند است !
آنها خوب میدانند که مسابقه ای بر سر تملک آن در خواهد گرفت بین متمولین جهان که میخواهند سرتیتر و چشمگیرترین باشند .
شاید و حتما مقصد و منزل این عطر ، همان آسیا باشد :)
مسابقه ی ثروت که صاحبان اش میگذارند و لخت مادرزاد میروند چها که نمیکند !
بهترین عطر ، عطر ساخته ی خداست که بدون شک هر نفر یک شیشه به ما عطردوستان در آن جهان داده خواهد شد !
انشاله همه دریافت میکنیم :)
Gevik
1400/05/10
۵ رایحه مورد علاقه بنده بترتیب:
جوبیلیشن
جورنی ‌
اپوس ۷
اپیک
برکن