بهترین و مشهورترین کتاب‌ها درباره عطرها و عطرسازی

عطرها قدرت ویژه‌ای برای برانگیختن احساسات ما دارند و ناگهان می‌توانند ما انسان‌ها را به زمان‌ها و مکان‌های مختلفی ببرند. کسانی که آشنایی نسبی و محدودی با جهان عطرسازی داشته باشند، حتما می‌دانند که این جهان شگفت‌انگیز با تاریخ کهن و غنی، ابداعات هنری و تجربه‌های حسی متفاوتی شکل گرفته است و درنتیجه کتاب‌های زیادی هم درباره عطرسازی نوشته شده‌اند. با کمی گشت‌وگذار در فضای اینترنت هم می‌توان با کتاب‌های مختلفی درباره عطرسازی آشنا شد: از کتاب‌هایی در قالب داستان‌های تاریخی تا رمان‌های معمایی، کتاب خاطرات و... . اما کتاب‌هایی هم هستند که در تایخ عطرسازی از لحاظ حرفه‌ای به جایگاه مهمی دست یافته‌اند و دنیای عطرها را با همه پیچیدگی‌هایش از زوایای مختلف بررسی می‌کنند. در این مقاله می‌خواهیم با تعدادی از مهم‌ترین کتاب‌ها در جهان عطرسازی آشنا شویم؛ همان کتاب‌هایی که نقش مهمی در شکل‌گیری جهان عطرسازی داشته‌اند و در مواردی حتی به یک قطب‌نمای مهم و تاثیرگذار در میان عطرسازان، عطرشناسان و عطردوستان تبدیل شده‌اند.

۱۹ کتاب برتر عطرسازی که هر عطردوستی باید بشناسد

1. The Perfume Companion

کتاب The Perfume Companion (یا "کتاب راهنمای عطر") خلاصه‌ای زیبا و مصوّر از تقریبا ۵۰۰ عطر برتر و پیشنهادی در جهان عطرسازی است که با یک هدف مهم طراحی شده است: کمک به مخاطبان و عطردوستان برای داشتن یک انتخاب موفق و عالی در میان عطرهای مختلف.

عطرها از این پتانسیل ویژه برخوردارند که خاطرات و رویاهای ارزشمند ما را در وجودمان بیدار کنند، احساسات شگفت‌انگیزی در درون ما به‌وجود بیاورند و به ما در جهت ارائه بهترین حالت شخصیتی خودمان کمک کنند. اما با وجود این‌همه عطر در جهان امروزی، چگونه باید یک عطر جدید انتخاب کنیم؟ وقتی که تعداد عطرهای تولیدشده با سرعت سرسام‌آوری درحال افزایش است، چگونه باید تمرکز خودمان را حفظ کنیم و از انتخاب‌های اشتباه و بیهوده دور بمانیم؟ اگر عطر محبوب ما به اتمام رسید و دیگر تولید نشد، چطور باید یک جایگزین موفق برای آن پیدا کنیم؟ کتاب The Perfume Companion دقیقا برای پاسخ دادن به همین سوالات طراحی شده است. سارا مک‌کارتی و سامانتا اسکریون در کتاب The Perfume Companion می‌خواهند مجموعه‌ای از بهترین عطرها را برای شما معرفی کنند ــ از عطرهای ارزان‌قیمت تا عطرهای ارزشمند و لوکس، از عطرهای مشهور و جاودانه تا تازه‌واردان جدید و مستقل که شاید حتی نامشان را هم نشنیده باشید، از سبک‌ترین عطرهای ساخته‌شده با مایه‌های گُلی تا سنگین‌ترین و عمیق‌ترین عطرهای چرمی.

کتاب The Perfume Companion اطلاعات دقیقی را درباره نحوه ساخت عطرها در اختیار شما می‌گذارد تا شما بتوانید صدها عطر جدید را کشف کنید و سرانجام عطرهایی را بیابید که با خاطرات شما آمیخته می‌شوند و شگفتی می‌آفرینند. The Perfume Companion درواقع بهترین کتاب راهنمای همراه برای همه عطردوستان ماجراجو در جهان عطرسازی است.

۲. The Essence - Discovering the world of Scent, Perfume & Fragrance

کتاب The Essence - Discovering the world of Scent, Perfume & Fragrance ("عصاره: اکتشاف جهان عطرها و رایحه‌ها") بر این واقعیت دست می‌گذارد که عطرها با خاص‌ترین خاطرات ما گره خورده‌اند و این قدرت جادویی را دارند که ما را در زمان به حرکت دربیاورند و به گذشته ببرند ــ کشف دوباره خاطرات به شیوه‌ای بسیار زنده و شفاف، تا حدی که انگار همین دیروز اتفاق افتاده‌اند! با وجود این قدرت جادویی و شگفت‌انگیز، دیگر جای تعجب ندارد که قرن‌هاست انسان‌ها شیفته عطرها هستند. این کتاب در جهان متنوع و رنگارنگ عطرها و روایح کاوش می‌کند تا به عطردوستان نشان بدهد که جذابیت ماندگار عطرها از کجا سرچشمه می‌گیرد. کتاب Th Essence به قلمروهای مختلفی سرک می‌کشد ــ از تاریخ تا فرهنگ و علم ــ زیرا صنعت چندین میلیارد دلاری عطرسازی به‌واسطه ترکیبی از همین سه قلمرو شکل می‌گیرد.

در کتاب Th Essence از زوایای مختلف با عناصر متعددی از صنعت عطرسازی آشنا می‌شویم ــ از اسطوخودوس استثنایی پرووانس تا لابراتوارهای تخصصی که برای خلق عطرها طراحی شده‌اند و حتی بخورهای سنتی اسرارآمیز که در سرزمین‌های دوردست و عجیب‌وغریب یافت می‌شوند. با خواندن کتاب Th Essence می‌توانید با پیشگامانی آشنا شوید که آینده جهان عطرسازی را شکل می‌دهند، درحالی که با تکنولوژی‌های مهم و حیاتی در ساخت و تولید عطرها نیز آشنا خواهید شد. کتاب Th Essence به شما نشان می‌دهد که صنعت عطرسازی در قرن ۲۱ به کدام سمت‌وسو خواهد رفت. این کتاب هم برای تازه‌کارها جذاب خواهد بود و هم برای متخصصان.

۳. Le Snob: Perfume

کتاب Le Snob: Perfume که یکی از جلدهای ارائه‌شده در مجموعه‌ای از کتاب‌های راهنما با عنوان Le Snob است، اطلاعات شگفت‌انگیزی را درباره پرورش مهارت‌های درک عطر و فرایندهای آفرینش عطر در اختیار شما می‌گذارد. به‌علاوه، در کتاب Le Snob: Perfume می‌توانید به یک فهرست راهنمای بین‌المللی برای خرید عطرها و همچنین اطلاعات انحصاری درباره شخصیت‌های مشهوری مانند کریستوفر چانگ، روژا داو، جو فیرلی، رابی گلر، فرانسیس کورکجان، کری مریدث، لیندا پیلکینگتون و اندی تاور دست پیدا کنید. در این بخش جذاب و انحصاری با موضوعات مختلفی برخورد خواهید کرد، از مسائل تبلیغاتی تا نحوه استفاده از مواد اولیه مصنوعی در ساخت عطرها.

بخش عمده‌ای از کتاب شامل مروری بر بیش از ۱۰۰ عطر مهم است که توسط داریوش علوی انتخاب شده‌اند و استفاده از آنها به مخاطبان پیشنهاد می‌شود. این مجموعه با معرفی عطرهای کلاسیک اصیل و عطرهای بسیار باکیفیت کمتر شناخته‌شده، بهترین و جذاب‌ترین مخلوقات عطرسازی امروزی را به شما نشان می‌دهد.

این شاهکار مهم و جذاب درواقع انبوهی از اطلاعات دقیق و مهم را بدون به‌کارگیری اصطلاحات تخصصی و دشوار در اختیار شما می‌گذارد. معرفی‌ها و بررسی‌های ارائه‌شده در این کتاب با زبانی شیوا و پُراحساس نوشته شده‌اند و نگاهی جامع به جهان عطرها دارند. این کتاب برای همه کسانی که می‌خواهند دانش عطرشناسی خود را ارتقا بدهند، اهمیت ویژه‌ای دارد.

۴. The Little Book of Perfumes

در The Little Book of Perfumes ("کتاب کوچک عطرها") لوکا تورین و تانیا سانچز چیزی در حدود ۱۵۰۰ عطر مختلف را با شیوه‌ای نوآورانه و جسورانه بررسی کرده‌اند و تمرکزشان بر این بوده است که عطرهای بسیار عالی و باکیفیت را از عطرهای بی‌کیفیت و بی‌مایه جدا کنند.

این دو نویسنده در کتاب The Little Book of Perfumes بخش مهمی را با عنوان «۱۰۰ عطر برتر تمام دوران‌ها» در نظر گرفته‌اند. بعضی از این عطرها بسیار مشهور هستند و بعضی از آنها نیز به‌سختی در شمار عطرهای مشهور قرار می‌گیرند؛ برای مثال، عطر Jicky (ساخت ۱۸۸۹) را داریم که یک عطر یونی و همسن برج ایفل است و نویسندگان با عنوان «یک شاهکار برجسته» از آن نام می‌برند، درحالی که عطر شنل شماره ۵ (ساخت ۱۹۲۱) هم در این فهرست حضور دارد. عطرهایی مانند Knize Ten و White Linen (ساخت ۱۹۷۸) هم در این فهرست به چشم می‌خورند. کتاب The Little Book of Perfumes یک هدیه شگفت‌انگیز و عالی به همه عطردوستان است.

۵. Perfume: A Century of Scents

لیزی اوستروم در کتاب Perfume: A Century of Scents ("عطر: یک قرن رایحه") داستان‌های باورنکردنی و شگفت‌انگیزی را درباره ۱۰۰ عطر باشکوه و عالی در اختیار شما می‌گذارد. این عطرها همگی به قرن ۲۰ تعلق دارند و ۱۰ عطر به‌ازای هر یک از دهه‌های قرن ۲۰ انتخاب شده‌اند.

کتاب Perfume: A Century of Scents داستان گیرا و جذاب خودش را با عطرهای خاص و باشکوه ابتدای قرن بیستم شروع می‌کند؛ همان عطرهایی که در اوایل ۱۹۰۰ میلادی و با الهام‌گیری از «هنر نو» ساخته شدند. در این کتاب با تاریخچه این شاهکارهای استثنایی مواجه می‌شویم که بسیاری از آنها اکنون به دست فراموشی سپرده شده‌اند. وقتی چند دهه پیشروی می‌کنیم، کتاب Perfume: A Century of Scents به عطرهایی می‌رسد که هنوز هم در سراسر جهان میلیون‌ها طرفدار دارد؛ همان عطرهایی که توسط مشهورترین و محبوب‌ترین عطرسازان خلاق جهان ساخته شده‌اند و بسیاری از ما با آنها آشنا هستیم.

در کتاب Perfume: A Century of Scents با نکات جذابی درباره بطری این عطرها آشنا خواهیم شد، جنبه‌های مهمی درباره کمپین‌های تبلیغاتی آنها کشف خواهیم کرد و با چهره‌های خلاق، رویابین و آینده‌نگری برخورد می‌کنیم که این عطرهای شگفت‌انگیز و باشکوه را خلق کرده‌اند. البته در کنار اینها، با چهره‌های مشهوری که از این عطرها استفاده کرده‌اند نیز آشنا می‌شویم.

۶. The Essence of Perfume by Roja Dove

کتاب The Essence of Perfume ("جوهره عطر") نوشته روژا داو درواقع یکی از راهنماهای مهم در جهان عطرشناسی است که توسط یکی از استادان برجسته عطرسازی نوشته شده است و جنبه‌های شگفت‌انگیزی از دانش، اشتیاق و خلاقیت یک استاد عطرسازی مشهور را آشکار می‌کند. این کتاب، از همان اولین دوره انتشارش، در سراسر جهان به یکی از متن‌های معیار و مهم آکادمیک جهان عطرسازی تبدیل شد و امروزه کتاب The Essence of Perfume در بسیاری از سازمان‌های حرفه‌ای عطرسازی و عطرشناسی به‌عنوان مرجعی ضروری و مهم شناخته می‌شود.

روژا داو ــ این عطرساز برنده جوایز معتبر که از نوآوری ناب و ذوق هنری حمایت می‌کند ــ در کتاب The Essence of Perfume ما را به سفری شخصی و استثنایی در جهان عطرها می‌برد، از خاطرات دگرگونی‌آفرین دوران کودکی تا خلق عطرهای روژا. حتی چیزهایی در این کتاب می‌خوانیم که برای اولین بار برای مخاطبان عمومی بیان شده‌اند. روژا داو برای ما توضیح می‌دهد که چرا نگاه به گذشته برای خلق آینده ضروری است. اگر نکته‌سنجی‌های روژا داو درست باشد، صنعت عطرسازی همیشه درحال تغییر و دگرگونی است.

وقتی که اولین چاپ انبوه The Essence of Perfume به اتمام رسید، روژا داو ویرایش جدیدی را برای این کتاب طراحی کرد که شامل بخش‌های تازه‌ای درباره سرچشمه‌های الهام برای خلق عطرهای روژا داو است. البته بخش‌هایی هم با عنوان روش‌های جدید عصاره‌گیری، فهرستی جامع از مواد اولیه کمیاب و نادر و تصاویری از بطری‌های عطری که هرگز تا کنون ندیده‌اید، به ویرایش جدید این کتاب اضافه شده‌اند. این ویرایش تازه با برجسته‌سازی عطرهای مردانه کلاسیک، یکی از اولین کتاب‌هایی است که نگاه تخصصی و دقیقی را به عطرهای مردانه معطوف می‌کند.

7. The Perfume Bible

کتاب The Perfume Bible جهان زیبا و پُراحساس عطرسازی را به شیوه‌ای قابل‌فهم و آموزنده به تصویر می‌کشد تا شور و اشتیاق عطردوستان نسبت به هنر عطرسازی را عمیق‌تر و جدی‌تر کند. این راهنمای جامع که تصاویر بسیار زیبایی هم دارد، هر آنچه که باید درباره عطرها بدانید را به شما خواهد گفت: راهنمایی درباره خانواده‌های مختلف عطرها و یافتن عطرهای جدید، هنر خرید عطر، سفری پُرماجرا از مزرعه‌های مواد اولیه تا بطری‌ها و همچنین خلاصه‌ای درباره ۱۰۰ عطری که قبل از مرگ حتما باید امتحان کنید. اگر سوالی درباره عطرها دارید که تا حالا پاسخش را نیافته‌اید، به احتمال زیاد در این کتاب به سوال شما هم پاسخ داده‌اند!‌

کتاب The Perfume Bible پُر است از اطلاعات دقیق و خاص درباره متخصصان برجسته در جهان عطرسازی و مصاحبه‌هایی با بعضی از مهم‌ترین و بزرگ‌ترین عطرسازان بین‌المللی. بنابراین باید گفت که The Perfume Bible یک کتاب راهنما و همراه ضروری برای همه عطردوستان و علاقه‌مندان به جهان عطرسازی است، یا حتی برای کسانی که به‌دنبال یادگیری چیزهای جدید درباره عطرها هستند.

جوزفین فیرلی و لورنا مک‌کی که دو نویسنده این کتاب محبوب و مشهور هستند، در سال ۲۰۱۴ با همکاری یکدیگر توانستند The Perfume Society را افتتاح کنند که با آدرس www.perfumesociety.org قابل دسترس است.

۸. Perfume Legends by Michael Edwards

کتاب Perfume Legends، نوشته مایکل ادواردز، به تکامل عطرهای مدرن فرانسوی توجه دارد، اما این فرایند تکاملی را از چشم آفرینشگران آنها و سخنان این چهره‌های خلاق توصیف می‌کند. کتاب "افسانه‌هایی درباره عطرها: عطرهای زنانه فرانسوی" اکنون به‌عنوان یکی از مهم‌ترین و اساسی‌ترین کتاب‌های نوشته‌شده در زمینه عطرسازی مدرن شناخته می‌شود. ماجرای نگارش این کتاب از آنجایی شروع شد که مایکل ادواردز شدیدا نسبت به آفرینشگران عطرها علاقه‌مند بود، اما متوجه شد که اطلاعات عمومی بسیار کمی درباره کار آنها در اختیار مردم قرار دارد. به همین دلیل هم تصمیم گرفت این خلأ را با تلاش‌های خودش پُر کند. تا قبل از کتاب Perfume Legends، هرگز کتاب دیگری وجود نداشت که این تعداد از آفرینشگران، عطرسازان، طراحان بطری‌ها و مدیران خانه‌های عطرسازی کاملا آزادانه در آن درباره عطرها صحبت کنند. در این کتاب به رازهای پنهان، داستان‌های پُرماجرا و سرچشمه الهام برای خلق بسیاری از عطرهای مهم و مدرن دسترسی پیدا می‌کنید. حاصل کار واقعا یک گنجینه طلایی سرشار از اطلاعات، نگرش‌ها و بینش‌های کمیاب است.

۹. Cult Perfumes

حتی در دوران سختی‌های اقتصادی هم می‌بینیم که عطرها به‌عنوان کالاهای لوکس همچنان اهمیت خاص خودشان را در زندگی ما حفظ می‌کنند، مخصوصا به این دلیل که احساسات خوب و مثبتی را در وجود ما برمی‌انگیزند. میز آرایش هیچ خانمی را نخواهید دید که حداقل یک بطری عطر روی آن چیده نشده باشد. کتاب Cult Perfumes اولین کتابی است که به بررسی منحصربه‌فردترین و خاص‌ترین بوتیک‌های عطرسازی جهان می‌پردازد که تعدادی از جذاب‌ترین عطرهای جهان را تولید کرده‌اند. تسا ویلیامز در کتاب Cult Perfumes به ارائه اسناد و مستنداتی درباره بیش از ۲۵ برند و عطرسازی مهم می‌پردازد: از داروخانه Santa Maria Novella در فلورانس که در سال ۱۲۲۱ میلادی توسط راهبان دومینیکنی تأسیس شد و همچنین کمپانی کلاسیک و انگلیسی Floris تا برند جدید و مشهور Roja Dove. تسا ویلیامز به پشت صحنه هر کدام از این عطرسازی‌ها سرک می‌کشد، با عطرسازان مهم مصاحبه می‌کند و به بررسی روند تحولات کمپانی‌ها، اصول و قواعد مهم هر کدام از آنها و عطرهای خاص و ماندگار آنها می‌پردازد.

کتاب Cult Perfumes مقدمه‌ای مختصر و مصوّر درباره تاریخچه عطرسازی دارد، به بررسی عطرهای نمادین و مهم می‌پردازد و درباره عطرهای کلاسیک و همچنین عطرسازانی صحبت می‌کند که برندها را با ترندهای هر دوره همسو نگه می‌دارند. به همین دلیل هم کتاب Cult Perfumes برای همه عطردوستان و مجموعه‌داران به اندازه خود عطرها جذاب خواهد بود.

۱۰. Perfumes: The Guide

کسانی که عطرشناس حرفه‌ای هستند و جهان عطرسازی را کاملا حرفه‌ای دنبال می‌کنند، معمولا عطرسازی را مثل یک قلمروی هنری جدی می‌گیرند و آرزو دارند که منتقدان عطر مثل منتقدان اُپرا سرسخت و دقیق باشند. کتاب Perfumes: The Guide که توسط لوکا تورین و تانیا سانچز نوشته شده است، دقیقا چنین نگاهی به عطرسازی دارد و عطردوستان حرفه‌ای را شگفت‌زده می‌کند.

در کتاب Perfumes The Guide با اوج دقت حرفه‌ای لوکا تورین و ذوق علمی کمیاب او و همچنین سبک نوشتاری منحصربه‌فرد و دقیق تانیا سانچز مواجه می‌شویم که متن توصیف و بررسی عطرها را به قطعاتی استثنایی و دوست‌داشتنی تبدیل می‌کند. این دو نویسنده، با همکاری یکدیگر، بحث‌های بسیار متفاوت و قانع‌کننده‌ای را درباره هنر ناشناخته عطرسازی ارائه می‌دهند. کتاب Perfumes The Guide به ما نشان می‌دهد که نوشتن درباره عطرها هرگز تا این اندازه صادقانه، جذاب یا کاملا سرگرم‌کننده نبوده است.

۱۱. The Diary of a Nose

آفرینش یک عطر همیشه به تلاش‌های استثنایی و منحصربه‌فردی نیاز دارد که از چشم بسیاری از انسان‌ها دور می‌ماند. اما زندگی روزمره یک استاد عطرسازی واقعا چگونه پیش می‌رود؟ آفرینش یک عطر جدید چطور شروع می‌شود؟ چگونه عطرسازان جوهره یک رایحه خاص را روی پوست آدم‌ها حک می‌کنند؟

ژان کلود النا (عطرساز مشهور) یک دفتر روزنگاری‌های ویژه دارد که تاریخ نگارش یادداشت‌هایش به دوران همکاری با برند هرمس برمی‌گردد. این استاد عطرسازی باور دارد که آفرینش یک عطر مثل آفرینش یک اثر هنری است و خودش را به‌عنوان نویسنده‌ای توصیف می‌کند که از "رنگ‌های معطر" برای نوشتن اثر هنری‌اش استفاده می‌کند. او توضیح می‌دهد که چگونه هر پنج حس انسان هنگام خلق عطرها با یکدیگر هم‌راستا می‌شوند و همکاری می‌کنند. ژان کلود النا همچنین به ما نشان می‌دهد که سرچشمه الهام‌گیری برای خلق یک عطر چطور می‌تواند در یک غرفه معمولی در بازار شهر، یک منظره طبیعی یا حتی یک حرکت خاص دست موقع امضا کردن نهفته باشد. او این دفترچه روزنگاری‌های جذاب و استثنایی را با ارائه دستورالعمل‌هایی برای ساختن عطرهای طبیعی به پایان می‌رساند؛ عطرهایی که هر کدام از سه ماده مصنوعی شکل می‌گیرند و رایحه چیزهایی مانند گل فریزیا، شکوفه پرتقال، گریپ‌فروت، گلابی، شکلات، بادام هندی و پشمک را به‌وجود می‌آورند.

کتاب The Diary of a Nose درواقع ماجرای تلاش‌های بی‌وقفه برای به‌تصویرکشیدن چیزهای بسیار دست‌نیافتنی و کمیاب است. ژان کلود النا، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین و محبوب‌ترین عطرسازان جهان، می‌خواهد که تصویری کمیاب و منحصربه‌فرد درباره اسرار فعالیت حرفه‌ای خود، هنر عطرسازی‌اش و زندگی شخصی‌اش برای مخاطبان خود ترسیم کند.

۱۲. The Secret of Scent

کتاب پُرشور، جسورانه و جذاب The Secret of Scent با گشودن دریچه‌ای به‌روی دو جهان آغاز می‌شود: یکی دریچه‌ای به قلمروی پُرزرق‌وبرق و بسیار پُرسود سازندگان عطرها و یکی دریچه‌ای به قلمروی باشکوه و مهم علم عطرسازی و شناخت رایحه‌ها.

این کتاب به ما نشان می‌دهد که بویایی به حس فراموش‌شده و گمشده انسان‌ها تبدیل شده است. علم نیز مدت‌هاست که بویایی را به‌نفع حوزه‌های تحقیقاتی اصطلاحا معتبرتر کنار گذاشته است، ‌درحالی که حس بویایی در زندگی عمومی انسان‌ها نیز کمتر درک می‌شود. در کانون و مرکز حس بویایی ما درواقع یک معما نهفته است: چرا بوها و رایحه‌ها به همین شکلی که هستند، به‌وجود می‌آیند؟ بوها و رایحه‌ها چطور در ساختار مولکول‌ها ثبت و حک می‌شوند؟ کتاب The Secret of Scent می‌خواهد که کاوشی پُرماجرا و جسورانه برای حل همین معماها باشد.

لوکا تورین در مجله اکونومیست به‌عنوان «مردی با شامه قدرتمند و عشق وسواسی عجیب به عطرها» توصیف شده است. او در کتاب The Secret of Scent با گشت‌وگذاری در میان عطرهای بزرگ و سازندگان بااستعداد آنها شروع می‌کند و سپس نشان می‌دهد که چرا آدم‌های بسیار کمی می‌دانند که عطر چیست یا اساسا عطر چطور ساخته می‌شود، چه برسد به دانستن نحوه عملکرد عطرها و بوها یا نقش بوها در قلمروهای دیگری مثل غذاها. البته همه این حس قدرتمند و استثنایی را نادیده نگرفته‌اند. گروه کوچکی از آدم‌های تک‌رو و منحصربه‌فرد حدود ۷۰ سال است که برای رمزگشایی از ذات بوها و رایحه‌ها تلاش می‌کنند. لوکا تورین، با تکیه بر کار این افراد، فکر می‌کند که بالاخره در درک بوها و رایحه‌ها موفق شده است. و البته مثل همه معماهای خوب، نشان می‌دهد که راه‌حل در تمام این مدت همیشه در معرض دید ما قرار داشته است.

۱۳. Quintessentially Perfume

کتاب Quintessentially Perfume مجموعه‌ای متنوع از سبک‌های عطرسازی را معرفی می‌کند و این قضیه را شرح می‌دهد که چگونه عطرها و رایحه‌ها از طریق برانگیختن احساسات، خاطرات و رویاها می‌توانند کیفیت بهتری به زندگی روزمره ما بدهند. این کتاب مصور جذاب و هیجان‌انگیز حاوی مصاحبه‌هایی با افراد صاحب‌نظر در عرصه عطرسازی است و نشان می‌دهد که دقیقا چه‌چیزی باعث شکل‌گیری تفاوت‌های مهم و تاثیرگذار در میان این چهره‌های مشهور می‌شود؛ چه چیزهایی برای آنها الهام‌بخش هستند و قدرت عطر دقیقا چه معنایی برای آنها دارد. این کتاب به ۹ فصل کاملا حساب‌شده و طراحی‌شده تقسیم می‌شود که پیشگفتار آن را یکی از تاثیرگذارترین عطرسازان جهان ــ روژا داو ــ نوشته شده است. خواننده سپس به سفری پُرماجرا و هیجان‌انگیز قدم می‌گذارد که بخش‌های متفاوتی دارد: نوع واکنش انسان‌ها نسبت به عطرها، زبان عطرها، نکاتی درباره آفرینشگران عطرها و درنهایت آینده عطرسازی. فصل اصلی کتاب Quintessentially Perfume به معرفی ۳۹ مورد از معتبرترین و مهم‌ترین برندها و خانه‌های عطرسازی جهان اختصاص دارد که به‌دلیل زیبایی، اصالت و اشتیاق بی‌نظیرشان برای خلق عطرها مشهور هستند. در این بخش با نام‌های مختلفی روبه‌رو می‌شویم، از خانه‌های عطرسازی کوچک یا مستقل تا خانه‌های عطرسازی بزرگ و مشهور، از آکوا دی پارما تا کام د گارکونس، گراس‌اسمیت، رابرت پیژه و تام فورد.

۱۴. Perfumery Practice and Principles

کتاب Perfumery Practice and Principles ("اصول و شیوه‌های عطرسازی") نوشته رابرت کالکین و استفان جلینک درواقع یکی از مهم‌ترین کتاب‌ها برای همه کسانی است که می‌خواهند عطرسازی را در سطح حرفه‌ای و تخصصی درک کنند. کالکین و جلینک به شیوه‌ای متفاوت از هر کتاب دیگری، قلمروی نظری و عملی عطرسازی را واکاوی می‌کنند. حتی بخش‌هایی درباره روان‌شناسی عطر، نحوه ساختاربندی عطرها توسط عطرسازان و تصمیم‌های زیبایی‌شناختی عطرسازان نیز در این کتاب وجود دارند. اگرچه این کتاب در سال ۱۹۹۴ نوشته شده، اما همچنان بخش‌های زیادی از آن معتبر است.

فصل‌هایی هم درباره همه زوایای مختلف عطرسازی و مواد اولیه عطرسازی در این کتاب گنجانده شده‌اند، ازجمله نحوه ترکیب نت‌های گلی مختلف و جدولی دقیق، طبقه‌بندی‌شده و کامل از مواد اولیه مهم در عطرسازی. چیزی که اهمیت این کتاب را افزایش می‌دهد، بخش مهمی با عنوان «مطالعاتی در قلمروی عطرهای مرغوب»‌ است که به چگونگی ساخت بعضی از عطرهای کلاسیک مرغوب و مواد اولیه استفاده‌شده در آنها می‌پردازد.

۱۵. An Introduction to Perfumery

کتاب An Introduction to Perfumery ("درآمدی به عطرسازی") توسط دو نویسنده به نام‌های تونی کرتیس و دیوید ویلیامز نوشته شده است. این کتاب در دهه ۱۹۹۰ میلادی به‌عنوان یکی از کتاب‌های پایه مهم برای آموزش عطرسازی شناخته می‌شد. بسیاری از اطلاعات درسی پایه و مهم عطرسازی در این کتاب یافت می‌شوند و بنابراین اگر کسی این کتاب را با دقت مطالعه کند، چشم‌انداز جامع و بسیار باکیفیتی نسبت به جهان عطرسازی به‌دست خواهد آورد.

کتاب An Introduction to Perfumery برای کسانی طراحی شده است که فعالیت حرفه‌ای یا تجاری در صنعت عطرسازی دارند یا می‌خواهند که به‌زودی وارد این قلمروهای حرفه‌ای شوند. به همین دلیل هم مباحث زیادی درباره بازاریابی و ساختاربندی اولیه خانه‌های عطرسازی در این کتاب به چشم می‌خورد که احتمالا برای همه جالب نیستند. البته نمایه‌های بسیار خوبی درباره مواد اولیه عطرسازی هم در این کتاب یافت می‌شوند که مرجع استاندارد و خوبی برای عطردوستان و عطرشناسان به‌شمار می‌روند. با توجه به این‌که An Introduction to Perfumery نوعی کتاب درسی محسوب می‌شود، بخش‌هایی با عنوان تمرین و آزمایش هم در آن وجود دارند که می‌توانند به ابزارهایی عالی برای یادگیری تبدیل شوند.

۱۶. Essence and Alchemy

کتاب Essence and Alchemy ("اسانس و کیمیاگری") نوشته مندی اَفتل هم یکی از کتاب‌های مهم در جهان عطرسازی است. مندی اَفتل به‌عنوان یکی از پیشگامان در عرصه عطرسازی طبیعی شناخته می‌شود و این کتاب نیز توسط او با کیفیتی کمیاب و نادر نوشته شده است. درواقع با کتابی نسبتا مرموز مواجه هستیم که مباحث اصیلی را از منظر تاریخی و‌ اسطوره‌ای درباره کیمیاگری و ساخت عطرهای طبیعی ارائه می‌کند. در ضمن، مقدمه این کتاب درباره ساخت عطرهای طبیعی جزو متن‌های مهم و درخشانی است که تا کنون در این زمینه نوشته شده است.

چیزی که اهمیت کتاب Essence and Alchemy را بیشتر می‌کند، ارائه دستورالعمل‌های عملی و موفق برای ترکیب کردن مواد اولیه طبیعی مختلف است. مانند بسیاری از کتاب‌هایی که در زمینه عطرسازی طبیعی نوشته می‌شوند، در اینجا نیز اندازه‌ها در قالب قطره‌ها تنظیم شده‌اند و نه در قالب‌های وزنی امروزی. بیشتر فرمول‌هایی که در این کتاب آورده شده‌اند، استفاده آموزشی دارند و در خانه هم قابل اجرا هستند.

۱۷. Kew: Fragrance, From Plant to Perfume

جاش کارتر و ساموئل گیرینگ برای نگارش کتاب Kew: Fragrance, From Plant to Perfume ("کیو: عطر از گیاه تا رایحه") با باغ‌های گیاه‌شناسی سلطنتی کیو (Kew) همکاری کرده‌اند. در این کتاب با ۱۰۰ ماده اصلی عطرسازی آشنا می‌شویم، از لیو ترش تا اسطوخودوس و از هل تا زیره و گل پنبه. تمرکز اصلی این کتاب به کاوش در ریشه‌های گیاه‌شناختی و تاریخ فرهنگی هر کدام از این ۱۰۰ ماده اصلی اختصاص دارد و می‌خواهد که مسیر پُرماجرای یک ماده عطرسازی از حالت اولیه‌اش در قالب گل و گیاه تا شکل‌گیری یک عطر کامل‌شده را دنبال کند.

تصاویر چاپ‌شده در این کتاب بسیار باکیفیت و زیبا هستند و به یکی از مرجع‌های مهم در جهان عطرسازی تبدیل شده‌اند. عطردوستان تازه‌کار یا حرفه‌ای هم به تصاویر این کتاب علاقه زیادی نشان داده‌اند.

۱۸. Perfume and Flavor Materials of Natural Origin

کتاب Perfume and Flavor Materials of Natural Origin ("عطرها و مواد معطر با منشأ طبیعی") نوشته استفان آرکتاندر در قلمروی کار با مواد اولیه طبیعی عطرسازی بسیار مهم است، ‌تا حدی که از این کتاب با عنوان کتاب‌مقدس جهان عطرسازی نام می‌برند! این کتاب اولین بار در سال ۱۹۶۰ میلادی چاپ شد و تا کنون چندین‌ بار تجدیدچاپ شده است. تک‌نگاری‌های آرکتاندر در کتاب Perfume and Flavor Materials of Natural Origin بیش از ۵۰۰ ماده طبیعی را با شرح منشأ، رویه‌های استخراج، خصوصیات بویایی و کاربردهای آنها پوشش می‌دهد.

حتی مندی اَفتل هم می‌گوید که دائما این کتاب را دم دست خودش نگه می‌دارد. امروزه چاپ جلدسخت و باکیفیت این کتاب به‌سختی یافت می‌شود، اما نسخه‌های جلد شومیز این کتاب را می‌توان در بعضی از کتاب‌فروشی‌های معتبر جهان پیدا کرد. همه کسانی که دوران تحصیل در عرصه عطرسازی را پشت سر می‌گذرانند، به این کتاب نیاز دارند، مخصوصا اگر با ترکیبات طبیعی عطرسازی سروکار داشته باشند.

۱۹. In Search of Perfumes

کتاب In Search of Perfumes ("در جست‌وجوی عطرها") توسط دومنیک روکس نوشته شده است. برای درک اهمیت این کتاب باید یک نکته مهم را در نظر گرفت: دومنیک روکس درواقع شخصیت مهمی است که بیش از ۳۰ سال به‌عنوان رئیس بخش منابع اولیه در کمپانی بزرگ و مهم فیرمنیچ (Firmenich) کار کرده و مسئولیت تامین منابع اولیه طبیعی برای بعضی از مهم‌ترین برندهای عطرسازی جهان را بر عهده داشته است. این کتاب جذاب با ساختار دلپسند و هیجان‌انگیزش قطعا شما را شیفته خودش می‌کند، مخصوصا به‌خاطر این‌که با خاطرات، سفرنامه‌ها و تاریخ صنعت عطرسازی گره خورده است.

با دومنیک روکس در این کتاب به مزرعه‌های کشت نعناع هندی در اندونزی می‌روید، با کارخانه‌های تقطیر گل رز در بلغارستان آشنا می‌شوید، مسیرهای تجاری وانیل را در ماداگاسکار کشف می‌کنید و چیزهای زیادی درباره جنگل‌های لوبان در لائوس یاد می‌گیرید. با کتاب In Search of Perfumes می‌توانید به چشم‌اندازی کاملا متفاوت درباره مواد اولیه طبیعی و مهم دست یابید و نگرش خودتان نسبت به جهان عطرسازی را دگرگون کنید.

ایرانیان هم مثل بسیاری از مردمان کشورهای دیگر علاقه زیادی به عطرها دارند و روند تغییر و تحولات جهان عطرسازی را دنبال می‌کنند. گسترش دسترسی‌های اینترنتی به انواع محتواهای دیجیتال در طی سال‌های اخیر هم میزان آشنایی ایرانیان و فارسی‌زبانان با جهان عطرسازی را افزایش داده است. در مقاله‌ای که با عنوان «بهترین و مشهورترین کتاب‌ها درباره عطرها و عطرسازی» در وبلاگ عطرافشان منتشر شد، تعدادی از کتاب‌های مهم در دنیای عطر و ادکلن را برای شما معرفی کردیم که در جهان انگلیسی‌زبان اهمیت زیادی دارند. در این مقاله قصد داریم به کتاب‌هایی بپردازیم که توسط مترجمان ایرانی به زبان فارسی ترجمه شده‌اند.

1. شیمی ترکیبات معطر: از عطرساز تا مصرف‌کننده

کتاب هایی که فارسی ترجمه شده است :

کتاب «مقدمه‌ای بر عطرسازی» توسط تونی کرتیس و دیوید جی. ویلیامز نوشته شده و توسط شریف عطار به فارسی ترجمه شده است. دیوید ویلیامز یکی از استادان عطرسازی در دانشگاه پلی‌موث (انگلستان) است.

این کتاب به تاریخ عطر و روش‌های عصاره‌گیری قدیمی و جدید و همچنین چگونگی طراحی و ساخت عطرها می‌پردازد. فصل‌های مفیدی هم درباره خانواده‌های بویایی مختلف و فرمول‌های اولیه آنها آمده است. در فصل اول با عنوان «رایحه، عطر و زبان رایحه» می‌توانید به اطلاعات کاربردی و جذابی درباره حس بویایی و زبان عطرها دست پیدا کنید. فصل دوم به «فرایندهای عصاره‌گیری» ‌اختصاص دارد و مثلا به عصاره‌گیری با روغن‌های جاذب یا عصاره‌گیری با حلّال می‌پردازد.

کتاب «اصول و شیوه‌های عطرسازی؛ جلد اول: عطاری فاخر» توسط شریف عطار به فارسی ترجمه شده است. نویسنده این کتاب رابرت کالکین است و عنوان اصلی کتاب هم Perfumery: Practice and Principles نام دارد.

در این کتاب می‌توان به اطلاعات مهمی درباره مهارت‌ها و فنون پایه، زیبایی‌شناسی و اصول ترکیب‌بندی عطرها و همچنین عطرهای فاخر دسترسی پیدا کرد. نویسنده به پیش‌نیازهای لازم برای ورود به حرفه عطرسازی هم اشاره می‌کند، درحالی که مباحث پایه درباره طبقه‌بندی مواد اولیه را هم در این کتاب آورده است. تعدادی از شاهکارهای جهان عطرسازی هم در این کتاب بررسی شده‌اند. اگر می‌خواهید که اطلاعات حرفه‌ای و جالبی درباره عطرهایی مانند شنل شماره ۵، شالیمار، میس دیور، اترنیتی و... کسب کنید، به‌هیچ‌وجه این کتاب را از دست ندهید. در ضمن، بخش جذابی هم در این کتاب به اهمیت نت‌های حیوانی یا جانوری در عطرسازی اختصاص دارد و به موضوع روابط بین گیاهان و جانوران هم می‌پردازد.

جلد دوم کتاب «اصول و شیوه‌های عطرسازی» به موضوع «عطر برای مواد شوینده، آرایشی و بهداشتی» اختصاص دارد و توسط جی.استفان جلینک نوشته شده است. این کتاب هم توسط شریف عطار به فارسی ترجمه شده است.

این کتاب به دو بخش تقسیم می‌شود: عطرسازی خلاق و اصول علمی. در بخش اول که به عطرسازی خلاق اختصاص دارد، با موضوعاتی مانند عطر برای محصولات کاربردی (شوینده‌، آرایشی و بهداشتی) آشنا می‌شویم، درحالی که به نکات مهمی درباره چالش‌های برخورد با مواد اولیه جدید، محدودیت‌های ساخت عطر و فرایند کپسوله کردن عطرها نیز اشاره می‌شود. قسمتی از این بخش اول هم به بازار عطرها اختصاص دارد و کسانی که در زمینه بازاریابی عطر فعالیت می‌کنند، می‌توانند از این قسمت استفاده کنند.

در بخش دوم کتاب می‌بینیم که یک فصل به ساختار شیمیایی مواد اولیه عطرسازی اختصاص دارد و یک فصل هم به واکنش‌های شیمیایی ترکیبات اولیه. مبانی فیزیکی عطرسازی و مباحثی مانند ماندگاری رایحه و تبخیر و فرّاریت عناصر معطر نیز فصل دیگری از بخش دوم کتاب را تشکیل می‌دهند. فصلی هم با عنوان «روان‌ـ‌فیزیک و عطاری» در این کتاب وجود دارد که به مباحثی مانند آستانه‌ها، غلظت و شدت و همچنین ارزش رایحه عطرها می‌پردازد.

اگر جلد اول این مجموعه برای شما جالب بوده است، حتما جلد دوم را هم دنبال کنید. این جلد هم می‌تواند برای انواع مخاطبان حرفه‌ای، نیمه‌حرفه‌ای یا صرفا علاقه‌مند جالب باشد.

کتاب «شیمی ترکیبات معطر: از عطرساز تا مصرف‌کننده» که توسط چارلز سیل و دیوید پایبس نوشته شده، توسط حسن بیرانوند به فارسی ترجمه شده است. عنوان اصلی این کتاب The Chemistry Of Fragrances  from  Perfumer To Consumer است.

در این کتاب می‌توانید به مطالب مفیدی درباره این موضعات دسترسی پیدا کنید: حس بویایی، تاریخچه عطر و تحولات تاریخی آن، ساخت و تولید عطرها، چگونگی پیدایش عطرهای جدید، مواد اولیه طبیعی، چگونگی استخراج مواد عطرسازی، ترکیبات شیمیایی و طبیعی مهم در ساخت عطرهای امروزی، ساختار کارخانه‌های تولید عطر، نحوه عملکرد عطرسازان در طراحی و تولید عطرها، آنالیز عطرها و... .

یکی از ویژگی‌های مهم کتاب « شیمی ترکیبات معطر» این است که می‌تواند نکات جذاب و مفیدی برای مخاطبان مختلف داشته باشد. پس فرقی نمی‌کند که جزو علاقه‌مندان به عطرها هستید یا این‌که حرفه عطرسازی را به‌طور تخصصی دنبال می‌کنید، چراکه این کتاب قطعا نکات سودمند و کاربردی زیادی برای شما خواهد داشت.

کتاب مشهور ژان کلود النا که در مقاله قبلی با آن آشنا شدیم، توسط نارسیس سهرابی به زبان فارسی ترجمه شده است و درنتیجه علاقه‌مندان به این عطرساز افسانه‌ای و بزرگ می‌توانند به ترجمه فارسی این کتاب جذاب دسترسی پیدا کنند.

این کتاب نوعی مواجهه هنری و همزمان علمی با جهان اسرارآمیز عطرها و بوها است. ما در این کتاب همراه با ژان کلود النا به سفری جذاب و هیجان‌انگیز در تاریخ عطرسازی، مواد اولیه سازنده عطرها، روش‌های خلق عطرهای دوست‌داشتنی و جذاب و همچنین تاثیر شگفت‌انگیز عطرها بر روان انسان‌ها می‌رویم. ژان کلود النا در این کتاب از تجربیات و بینش عمیق خود استفاده می‌کند تا ظرافت‌ها و پیچیدگی‌های خلق یک عطر دوست‌داشتنی را برای ما بازگو کند.

قسمت‌هایی از این کتاب به‌خاطر لحن شاعرانه و صمیمی و به‌واسطه بازگو کردن خاطرات و تجربیات شخصی جزو جذاب‌ترین و محبوب‌ترین نوشته‌های منتشرشده درباره عطر و عطرسازی هستند.

کتاب «درباره عطر» می‌تواند منبع ارزشمندی برای عطرسازان، علاقه‌مندان به جهان عطرها و همه خوانندگانی باشد که به‌دنبال کسب درک عمیق‌تر و جدی‌تر درباره علم بویایی و هنر عطرسازی و همچنین تاثیرات شگفت‌انگیز آنها بر زندگی انسان‌ها هستند.

منابع: fragrancefoundation,  karengilbert

ترجمه: ندا احمدلو